สภาพทั่วไปของจังหวัดลพบุรี

วังนารายณ์คู่บ้าน   ศาลพระกาฬคู่เมือง   ปรางค์สามยอดลือเลื่อง
เมืองแห่งดินสอพอง   แผ่นดินทองสมเด็จพระนารายณ์

   ลพบุรีเป็นเมืองแห่งความหลากหลายและต่อเนื่องทางวัฒนธรรมยาวนานกว่า 3,000 ปี ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ จนถึงปัจจุบัน ค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ตั้งแต่สมัยทวาราวดี (พุทธศตวรรษที่ 11-16) ลพบุรีอยู่ใต้อำนาจมอญและขอมจนกระทั่งในตอนต้นของพุทธศตวรรษที่ 19 คนไทยจึงเริ่มมีอำนาจขึ้นในดินแดนแถบนี้ ในรัชสมัยของพระเจ้าอู่ทองปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ลพบุรีมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง กล่าวคือพระเจ้าอู่ทองได้โปรดให้พระราเมศวร ราชโอรสองค์ใหญ่เสด็จมาครองเมืองลพบุรี เมื่อ พ.ศ. 1893 พระราเมศวรโปรดให้สร้างป้อม ขุดคู และสร้างกำแพงเมืองอย่างมั่นคง เมื่อพระเจ้าอู่ทองสวรรคตใน พ.ศ. 1912 พระราเมศวรต้องถวายราชบัลลังก์ให้แก่พระปิตุลาของพระองค์ ซึ่งได้ขึ้นครองราชย์พระนามว่า พระบรมราชาธิราชที่ 1 ส่วนพระราเมศวรครองเมืองลพบุรีสืบต่อไป จนถึง พ.ศ. 1931 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 สวรรคต พระราเมศวรจึงเสด็จขึ้นครองราชย์ ณ กรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งที่สอง

     หลังจากนั้นมาเมืองลพบุรีได้ลดความสำคัญลงไป จนกระทั่งมาถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ. 2199-2231) ลพบุรีได้รับการทำนุบำรุงครั้งใหญ่ สืบเนื่องมาจากการคุกคามของชนชาติฮอลันดาที่ติดต่อค้าขายกับไทย ทำให้สมเด็จพระนารายณ์ทรงเห็นว่ากรุงศรีอยุธยานั้นไม่สู้ปลอดภัยจากการปิดล้อมระดมยิงของข้าศึกหากเกิดสงคราม จึงได้สร้างเมืองลพบุรีเป็นราชธานีที่สองขึ้น เพราะลพบุรีมีลักษณะทางยุทธศาสตร์เหมาะสม ในการสร้างลพบุรีขึ้นใหม่ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงได้รับความช่วยเหลือจากช่างชาวฝรั่งเศสและอิตาเลียน และได้สร้างพระราชวังและป้อมปราการเป็นแนวป้องกันอย่างแข็งแรง สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้ประทับอยู่ที่ลพบุรีเป็นส่วนใหญ่ และโปรดให้ทูตและชาวต่างประเทศเข้าเฝ้าพระองค์ที่เมืองนี้หลายครั้ง

      สิ้นรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ฯ แล้ว ลพบุรีก็หมดความสำคัญลง สมเด็จพระเพทราชาได้ทรงย้ายหน่วยราชการทั้งหมดกลับกรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลต่อๆ มา ก็ไม่ได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้อีก จนกระทั่งถึงรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ใน พ.ศ. 2406 โปรดฯ ให้บูรณะเมืองลพบุรี ซ่อมกำแพง ป้อม และประตูพระราชวังที่ชำรุดทรุดโทรม และสร้างพระที่นั่งพิมานมงกุฎขึ้นในพระราชวังเป็นที่ประทับ และพระราชทานนามว่า พระนารายณ์ราชนิเวศน์” ลพบุรีจึงแปรสภาพเป็นเมืองสำคัญอีกวาระหนึ่ง

      ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ลพบุรีได้รับการทำนุบำรุงอีกครั้งหนึ่งในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ซึ่งได้สร้างเมืองลพบุรีใหม่อันเป็นเมืองทหารอยู่ทางด้านทิศตะวันออกของทางรถไฟ มีอาณาเขตกว้างขวาง ส่วนเมืองเก่านั้นอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของทางรถไฟ เมืองลพบุรีจึงเป็นศูนย์กลางสำคัญทางยุทธศาสตร์เมืองหนึ่งในปัจจุบันนี้ ลพบุรีอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ 153 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด 6,586.67 ตารางกิโลเมตร

อาณาเขต

ทิศเหนือ

ติดต่อกับจังหวัดเพชรบูรณ์ และนครสวรรค์

ทิศใต้

ติดต่อกับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และสระบุรี

ทิศตะวันออก

ติดต่อกับจังหวัดนครราชสีมา และชัยภูมิ

ทิศตะวันตก

ติดต่อกับจังหวัดสิงห์บุรีอ่างทอง และนครสวรรค์


หมายเลขโทรศัพท์ที่สำคัญ

ประชาสัมพันธ์จังหวัดลพบุรี โทร. 0 3642 0333, 0 3642 5222
โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช โทร. 0 3662 1537
โรงพยาบาลเบญจรมย์ โทร. 0 3641 3622, 0 3641 2160, 0 3641 3933
สถานีตำรวจอำเภอเมืองลพบุรี โทร. 0 3641 1013, 0 3642 1189
สถานีตำรวจอำเภอเมืองลพบุรี โทร. 0 3641 1013, 0 3642 1189
ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข โทร. 0 3641 1006
สถานีตรวจอากาศวิทยาลพบุรี โทร. 0 3641 1098
ตำรวจทางหลวง โทร. 0 3641 1622, 0 3673 1222, 1193
ตำรวจท่องเที่ยว โทร. 0 3642 4515, 1155

ข้อมูลจาก : สำนักงาน ททท.ภาคกลาง เขต 7 http://www.tat.or.th

 

สภาพทั่วไปของเทศบาลเมืองลพบุรี


ที่ตั้งและอาณาเขต

     เทศบาลเมืองลบบุรีตั้งอยู่ในอำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำลพบุรี มีพื้นที่ ในความรับผิดชอบประกอบด้วยพื้นที่ตำบลท่าหินและบางส่วนของตำบล ทะเลชุบศร มีพื้นที่ 6.85 ตารางกิโลเมตร หรือ 3,836 ไร่ อาณาเขตติดต่อ ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลเขาสามยอด (อบต.เขาสามยอด) ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลป่าตาล ตำบล โพธิ์เก้าต้น (อบต.ป่าตาลและอบต.โพธิ์เก้าต้น) ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลทะเล ชุบศร (อบต.ทะเลชุบศร) ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลพรหมมาสตร์ (อบต.พรหมมาสตร์)

สภาพภูมิประเทศ

     ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของเทศบาลเมืองลพบุรีตัวเมืองจะเป็นแนวยาวไป ตามทิศตะวันออกและตะวันตกโดยพื้นที่ทางทิศตะวันออกเป็นเนินสูงและลาบมา ทางทิศตะวันตก ซึ่งเป็นบริเวณที่ลุ่ม มีแม่น้ำลพบุรี และลำคลองอีกหลายสายไหลผ่านมีพื้นที่รอบตัวเมืองเป็นพื้นที่ทำการเกษตร

ประชากร

     มีประชากรทั้งสิ้น 24,397 คน แยกเป็น ชาย 11,815 คน หญิง 12,582 คน จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง จำนวน 18,885 คน แยกเป็นชาย 8,908 คน หญิง 9,977 คน (ข้อมูล 31 ธ.ค. 56)

ชาย
หญิง
1.เด็ก (ทารก - 6 ปี)
916 คน
1.เด็ก (ทารก - 6 ปี)
823 คน
2. เด็กโต (7 - 12 ปี)
998 คน
2. เด็กโต (7 - 12 ปี)
1,015 คน
3. วัยรุ่น (13 - 17 ปี)
825 คน
3. วัยรุ่น (13 - 17 ปี)
783 คน
4. ผู้ใหญ่ (18 - 60 ปี)
7,422 คน
4. ผู้ใหญ่ (18 - 60 ปี)
7,594 คน
5. คนชรา (60 ปี ขึ้นไป)
1,654 คน
5. คนชรา (60 ปี ขึ้นไป)
2,367 คน

ตารางจำนวนประชากรและจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ปี 2553 - 2556

ปี
จำนวนประชากร (คน)
จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง (คน)
ชาย
หญิง
รวม
ชาย
หญิง
รวม
2553
12,055
12,944
24,999
9,181
10,137
19,318
2554
11,950
12,908
24,858
9,114
10,159
19,273
2555
11,667
12,671
24,338
8,908
9,977
18,885
2556
11,815
12,582
24,397
8,695
9,897
18,592

(ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธ.ค. ของทุกปี)

จำนวนบ้าน 11,980 หลังคาเรือน แยกตามประเภทบ้าน

ประเภทบ้าน
จำนวน (หลังคาเรือน)
บ้าน
10,904
บ้านชั่วคราว
262
เรือ
1
แพ
5
ค่ายทหาร
1
วัด
5
สำนักสงฆ์
1
สถานศึกษา
17
ตึกแถว
18
ตึก
22
ร้านค้า
21
สำนักงาน
15
สถานที่ราชการ
352
รัฐวิสาหกิจ
21
อื่นๆ
39
ทะเบียนบ้านกลาง
1
ไม่มีทะเบียนบ้าน
6
บ้านพักข้าราชการ
133
บริษัท
1
ทะเบียนบ้านชั่วคราว
100
หอพัก 26
แฟลต 28
ทะเบียนบ้านคนต่างด้าว 1

 




สภาพทางโครงสร้างพื้นฐาน

การคมนาคมขนส่ง

     จังหวัดลพบุรีสามารถติดต่อภายในจังหวัดและจังหวัดต่าง ๆ ในภาคกลาง,ภาคเหนือ,ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาควันออกตกประกอบด้วย โครงข่ายระบบถนนและทางรถไฟ ส่วนทางอากาศใช้เฉพราะราชการทหารโดยมีสนามบินกองบิน 2 และศูนย์การบินทหารบก

ถนน

     ในเขตเทศบาลมีจำนวน 62 สายรวมความยาวทั้งสิ้น 29,423 เมตร ประกอบความยาวถนน ค.ส.ล. จำนวน 17 สาย ความยาว 9,928 เมตร และถนนลาดยาง แอสฟัลท์ฯ จำนวน 45 สาย ความยาว 19,495 เมตร ถนนเป็นเส้นทางที่เทศบาลตัดและขยายให้บริการแก่ประชาชนในเขตเทศบาลให้เพียงพอและมีมาตรฐาน

ทางรถไฟ

     มีเส้นทางทางรถไฟผ่าน 2 สาย คือ สายเหนือผ่านอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอบ้านหมี่ และทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่านอำเภอพัฒนานิคม ชัยบาดาล และอำเภอลำสนธิ สำหรับรถไฟที่ผ่านสถานนีลพบุรีวันหนึ่งจำนวน 37 เที่ยว เป็นเที่ยวขึ้น 19 เที่ยว เที่ยวล่อง 18 เที่ยว และรถดีเซลราง วิ่งระหว่าง กรุงเทพฯ - ลพบุรีและกรุงเทพฯ - บ้านหมี่ เป็นประจำทุกวัน

การประปา

     แบ่งเขตการจำหน่ายเป็น 2 เขต คือ การประปาเทศบาลเมืองลพบุรี ใช้น้ำดิบจากคลองชลประทานอนุศาสนนันท์สายชัยนาท - ป่าสัก และจากแม่น้ำลพบุรี โดยให้บริการในเขตเทศบาลในตำบลท่าหิน นอกเขตเทศบาลบางส่วนโดยมีกำลังผลิต 650 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง และสามารถผลิตน้ำได้ 450 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง ปริมาณใช้น้ำของประชากรประมาณ 170 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมงจำนวนผู้ใช้น้ำประปา จำนวน 4,404 ราย และการประปาส่วนภูมิภาคจังหวัดลพบุรี โดยใช้น้ำดิบจากคลองชลประทานอนุศาสนนันท์สายชัยนาท - ป่าสักและแม่น้ำลพบุรี โดยมีอัตราการผลิต 2,740 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง (สถานที่การผลิตมี 3 แห่ง) ปริมาณการใช้น้ำ 970 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง ปริมาณการใช้น้ำประปาเฉลี่ย 250 ลิตร / คน / วัน

การไฟฟ้า

     จังหวัดลพบุรีเป็นที่ตั้งของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเขต 3 ภาคเหนือ ซึ่งรับผิดชอบพื้นที่ 5 จังหวัด คือ ลพบุรี สิงห์บุรี อุทัยธานี นครสรรค์ และเพชรบูรณ์ สำหรับในเขตพื้นที่ลพบุรีมีหน่วยงานรับผิดชอบหลัก 2 หน่วยงาน คือ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคลพบุรี และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค อำเภอโคกสำโรงการให้บริการประชาชนในด้านไฟฟ้าเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเทศบาลเมืองลพบุรีมีหน้าที่รับผิดชอบในด้านการติดตั้งซ่อมแซม และค่าใช้จ่ายในอุปกรณ์เฉพาะไฟฟ้าสาธารณะเพื่อให้ความสว่างตามถนน ตรอก ซอย ปัจจุบันมีจำนวนครอบครัวเรือนผู้ใช้ไฟฟ้ามีขอติดตั้งมิเตอร์และมีไฟฟ้าใช้แล้วเฉพาะในเขตเทศบาลเมืองลพบุรีจำนวนทั้งสิ้น 12,489 ครัวเรือน

การใช้ที่ดิน

     พื้นที่ในเขตเทศบาลร้อยละ 50 เป็น ถูกประกาศเป็นเขตหวงห้าม เพื่อใช้ในราชการทหาร และพื้นที่ที่เหลือเป็นโบราณสถานที่ราชพัสดุและที่ดินเอกชน

ด้านการกีฬาและนันทนาการ

      สนามกีฬาและลานกีฬาเอนกประสงค์ของเทศบาลฯ มี 9 แห่ง ได้แก่ สนามฟุตบอลหน้าสำนักงาน สนามฟุตบอล โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหงฝ่ายมัธยม ลานกีฬาเอนกประสงค์ 2 แห่ง ลานกีฬาเอนกประสงค์ โรงเรียนสังกัดเทศบาลฯ 4 โรงเรียน โรงเรียนละ 1 แห่ง และลานกีฬาเอนกประสงค์สวนราชานุสรณ์ สนามกีฬาพระราเมศวรซึ่งเป็นสนามกีฬาจังหวัด

ห้องสมุด ได้แก่ ห้องสมุดของ กศน.ลพบุรี ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ห้องสมุดสถาบันราชภัฏเทพสตรี

สถานที่พักผ่อน ได้แก่ สวนสัตว์ลพบุรี สวนราชานุสรณ์

พิพิธภัณฑ์ ได้แก่ พิพิธภัณฑสถานแห่งสมเด็จพระนารายณ์มหาาราช พิพิธภัณฑ์หอโสภรณศิลป์(วัดเชิงท่า)

ด้านสาธารณสุข

     ศูนย์บริการสาธารณสุข ของเทศบาล มี 1 แห่ง มีบุคลากรทางการแพทย์ ได้แก่ พยาบาล 9 คน ทันตสาธารณสุข 1 คน มีผู้เข้ารับการรักษา 3,160 คน/ปี ประเภทของการเจ็บป่วย 5 อันดับแรกคือ โรคติดเชื้อเดินระบบทางเดินหายใจ โรคระบบไหลเวียนของเลือด โรคระบบย่อยอาหารและโรคช่องปาก โรคผิวหนังรวมเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง โรคระบบกล้ามเนื้อรวมโครงสร้าง

ด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

เครื่องมือเครื่องใช้ในการดับเพลิง
- รถยนต์ดับเพลิง 4 คัน
- รถยนต์บรรทุกน้ำดับเพลิง 6 คัน
- รถบันไดเลื่อนอัตโนมัติ 1 คัน
- เครื่องดับเพลิงชนิดหาบหาม 11 เครื่อง
พนักงานดับเพลิง 50 คน มีการฝึกซ้อมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ปีละ1 ครั้ง

ด้านสิ่งแวดล้อม

     ปริมาตรน้ำเสีย 24,300 ลบ.ม/วัน ค่า B O D ในคลองและทางระบายน้ำสายหลัก 18-20 mg/ลิตร มีปริมาณขยะ 100 - 170 ตัน/วัน สามารถกำจัดได้ทั้งหมดโดยวิธีกองบนพื้นและจ้างเอกชนกำจัดวันละ 100ตัน/วัน รถยนต์บรรทุกขยะ 12 คันที่กำจัดขยะ มีพื้นที่ 33 ไร่ 215 ตารางวา ตั้งอยู่ที่ตำบลทะเลชุบศร ห่างจากเขตเทศบาล 3 กม. ขณะนี้ใช้ที่ดินในการกำจัดขยะไปแล้ว 24 ไร่ คาดว่าจะสามารถกำจัดขยะได้อีก 12 ปี